Jak interpretować wyniki badania densytometrycznego?

klawiatura i wyniki badań na białym stole

Wynik densytometrii jest zazwyczaj drukowany bezpośrednio po zakończeniu badania. Jego interpretacją zajmie się lekarz prowadzący, warto jednak wiedzieć, co oznaczają dane na wydruku.

Interpretacja wyniku badania densytometrycznego opiera się na założeniu, że od momentu, gdy człowiek osiąga szczytową masę kostną, W kolejnych latach następuje powolna utrata masy kości. Od piątej dekady życia masa kostna zmniejsza się u obu płci o 0,3-0,5 5% rocznie, w osteoporozie roczny ubytek może przekraczać nawet 3% masy kostnej.

Podstawą wyniku badania DXA w szyjce kości udowej i kręgosłupie lędźwiowym jest obliczenie masy/gęstości kości pacjenta (BMD) w g/cm2.

  • Wynik badania DXA podany w tabeli stanowi porównanie BMD pacjenta do standardowego BMD grupy w wieku 20-30 lat, gdy człowiek osiąga szczytową masę kostną (wskaźnik T-score). Drugim elementem wyniku jest porównanie do grupy osób w wieku pacjenta (wskaźnik Z-score).

Wynik zostaje również uwidoczniony na wykresie, gdzie na osi pionowej zaznaczono wartości BMD, na poziomej – wiek. Tu na pierwszy rzut oka widać, czy wynik pacjenta mieści się w wartościach referencyjnych.

Interpretacja T-score

T-score określa, ile masy kostnej pacjent utracił w stosunku do masy szczytowej kości, którą osiągamy w młodzieńczym okresie życia (20-30 r.ż). Odchylenie w stosunku do masy szczytowej obrazuje stopień zagrożenia osteoporozą.

  • Normy T-score oznaczają:

+1.0 do -1.0 – wynik prawidłowy

-1.0 do -2.4 – osteopenia (obniżona masa kostna)

-2.5 i mniej – osteoporoza.

Wskaźnik T-score może być zastosowany w celu rozpoznania osteoporozy w grupie kobiet po menopauzie i u mężczyzn powyżej 50. roku życia. Jeśli wskaźnik T-score w tych przypadkach wynosi ≤ –2,5, można rozpoznać osteoporozę tylko na podstawie densytometrii. Jeśli pacjent ma wynik ≤ –2,5 oraz doznał jednego lub więcej złamań, choroba jest w stadium zaawansowanym.

  • Uwaga: wskaźnik T-score jest miarodajny jedynie dla badania techniką DXA w lokalizacjach centralnych (szyjka kości udowej, biodro, kręgosłup lędźwiowy). Dla rozpoznania osteoporozy nie można go używać zamiennie dla innych niż DXA części szkieletu oraz innych technik badania.

Interpretacja Z-score

Badanie DXA pozwala również porównać gęstość kości pacjenta do średniej gęstości lub masy kostnej osób w jego wieku i tej samej płci. Jest to wskaźnik Z (Z-score).

Wartość Z-score  ≤ –2.0 oznacza, że pacjent ma obniżoną gęstość mineralną kości w stosunku do oczekiwanej dla płci i wieku.

Ocena wskaźnika Z-score jest zalecaną metodą interpretacji zwłaszcza u kobiet przed menopauzą i mężczyzn przed 50. rokiem życia oraz w przypadku dzieci i młodzieży poniżej 20. roku życia.

Diagnoza, decyzja o terapii, monitorowanie leczenia

Wskaźniki T-score oraz Z-score widoczne w badaniu densytometrycznym pozwalają ocenić stan tkanki kostnej i ryzyko złamania. Warto jednak podkreślić, że choć obniżona gęstość kości jest najsilniejszym czynnikiem ryzyka złamania, to jednak wynik badania densytometrycznego jest tylko jednym z wielu kryteriów diagnostycznych, które uwzględnia lekarz.

Przed podjęciem decyzji o terapii i jej rodzaju specjalista dokonuje zatem pogłębionego wywiadu i zleca zazwyczaj dodatkowe badania analityczne.

Obniżone BMD jest najczęściej skutkiem spadku poziomu hormonów płciowych w okresie meno- i andropauzy, ale może również wynikać ze schorzeń jak np. nadczynność tarczycy lub przytarczyc, schorzeń przewodu pokarmowego, chorób reumatycznych czy też zażywania niektórych leków.

Istotne są także elementy stylu życia – aktywność fizyczna, dieta, nałogi.

W celu zahamowania proces zrzeszotnienia kości, konieczne jest wykrycie tych czynników ryzyka, aby można było leczyć lub zniwelować przyczynę zagrożenia osteoporozą.

Interpretując wynik densytometrii, lekarz może także posłużyć się nim do oceny ryzyka złamania w ciągu kolejnych 10 lat za pomocą kalkulatora FRAX.

Jest to o tyle istotne, że prawidłowy lub nieznacznie obniżony wynik badania DXA nie wyklucza prawdopodobieństwa złamania.
Densytometria jest także jednym z podstawowych narzędzi monitorowania skuteczności leczenia osteoporozy. Jego wadą jest to, że zmiany BMD można zauważyć najwcześniej po roku nieprzerwanej terapii.

Bibliografia:

  1. Marek Bolanowski, Osteoporoza – diagnostyka i leczenie, Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu, s. 15-25

https://www.lekarski.umed.wroc.pl/sites/default/files/struktura/wlkp/endokrynologia/osteoporoza_diagnostyka_i_leczenie.pdf Data dostępu: 12.05.2021

  1. Diagnostyka i leczenie osteoporozy. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Reumatologicznego 2015. Forum Reumatologiczne 2015, tom 1, nr 1, s. 12–24.
  2. Lewandowski B. et al., Osteoporoza – część 2. Badanie gęstości mineralnej kości oraz badania obrazowe w diagnostyce osteoporozy, Nowa Medycyna, 2004.
  3. Kołomecka M., Osteoporoza, Pracownia Gerontologii UM,
    http://a.umed.pl/geriatria/pdf/osteoporoza.pdf Data dostępu: 12.05.2021
  4. Matuszewska A., Katedra i Zakład Farmakologii UM w Białymstoku, Markery obrotu kostnego
    https://www.przegladreumatologiczny.pl/markery_obrotu_kostnego Data dostępu: 12.05.2021
teva-logo

CLP-PL-00051-03-2021

Warunki korzystania z serwisu
Polityka prywatności
Monitorowanie bezpieczeństwa farmakoterapii
Zgłoś działanie niepożądane leku Teva
back top button